Gepubliceerd in Contouren:

Nalatenschappen voor goede doelen steeds belangrijker

Geld nalaten aan VluchtelingenWerk

“Dat mijn zus een deel van haar erfenis aan VluchtelingenWerk had nagelaten, verbaasde ons niet. Haar hart ging uit naar vluchtelingen. We vinden het prettig dat haar nalatenschap een bestemming krijgt die in de lijn van haar leven ligt.” Steeds meer mensen maken de keuze om hun geld, of een deel daarvan, na hun leven een goede bestemming te geven. Ondertussen worden nalatenschappen voor VluchtelingenWerk Nederland steeds belangrijker om haar werk te kunnen doen. Fondsenwerver Jolan van den Broek: “De dood, ook van een vreemde, doet je altijd wel wat.”

In eerste instantie had mevrouw Ten Brake het anders besloten. Ze wilde ál haar geld nalaten aan goede doelen. Die konden het beter gebruiken dan haar familie. Maar daar dacht de familie duidelijk anders over, vertelt Henk van de Marel, getrouwd met een nicht van mevrouw Ten Brake: “Wij vonden dat ze het niet kon maken het totale bedrag weg te geven. Ze heeft neven en nichten, die kan ze niet overslaan. We hebben daar met haar over gepraat, en eigenlijk vond ze dat we wel gelijk hadden. Het gaat niet om vreselijk veel geld, het is meer het principe.”
Mevrouw Ten Brake had een hele lijst met wel tien, vijftien goede doelen die mochten delen in haar nalatenschap. Henk van de Marel en zijn vrouw liepen de lijst met haar door en zochten uit wat voor stichtingen dat precies waren. Van de Marel: “We wilden dat het geld echt goed terecht zou komen. Het is goed dat we wat informatie hebben ingewonnen, want een deel van de stichtingen die onze tante had opgegeven, had ons geld niet zo hard nodig. Tenminste, die conclusie trokken we toen we een lijstje zagen met reserves die ze hadden. Dat loopt in de miljoenen!”

”Als ze spulletjes over had, dan bracht ze die altijd naar een plaatselijke werkgroep van VluchtelingenWerk, in de hoop dat vluchtelingen er iets aan konden hebben.”Na uitgebreid overleg bleven er vier doelen over, waaronder VluchtelingenWerk Nederland. Van de Marel: “Ze was begaan met het lot van vluchtelingen. Ze zag erover op tv en dan wilde ze graag iets doen. Als ze spulletjes over had, dan bracht ze die altijd naar een plaatselijke werkgroep van VluchtelingenWerk, in de hoop dat vluchtelingen er iets aan konden hebben.” Die betrokkenheid in combinatie met het feit dat VluchtelingenWerk niet bleek te behoren tot de organisaties die erg goed in de slappe was zaten, gaf voor mevrouw Ten Brake de doorslag. Behalve VluchtelingenWerk kwam ook een missie-organisatie op het uiteindelijke lijstje, en het diabetesfonds. Iedereen tevreden: mevrouw Ten Brake omdat haar geld terecht zou komen bij organisaties waar ze zich betrokken bij voelde en die het echt gebruiken konden, en de familie omdat ze niet vergeten werden.

Het gebeurt een keer of tien per jaar dat bij VluchtelingenWerk het bericht binnenkomt dat iemand een deel van zijn of haar erfenis aan VluchtelingenWerk heeft nagelaten. In 2003 kwam er op die manier zo’n 15000 euro binnen, in 2004 zal het bedrag flink hoger liggen omdat één van de giften die werd bijgeschreven al 34000 euro groot was. “Deze giften zijn heel waardevol voor ons,” zegt Jolan van de Broek, die bij VluchtelingenWerk verantwoordelijk is voor de fondsenwerving. “Ze zijn afkomstig van mensen die zich echt betrokken voelen bij vluchtelingen en bij wat wij doen.”
In financiële zin worden dergelijke nalatenschappen steeds belangrijker, schat de fondsenwerfster in. “We gaan minder geld krijgen uit de Postcode Loterij”, zegt ze, “en we krijgen ook veel minder subsidie van de gemeente. Dat is misschien wel logisch omdat het aantal vluchtelingen dat naar Nederland komt, steeds minder wordt, maar onze kosten blijven voor een deel gelijk. We moeten onze kennis op peil houden, we moeten vrijwilligers odnersteunen, dat soort dingen blijft.” Bovendien, zegt ze, komt er misschien ook wel weer een tijd dat het aantal vluchtelingen weer groeit. “Als er ergens een groot conflict uitbreekt bijvoorbeeld, kunnen er weer grote groepen mensen op de vlucht slaan. Maar ook als dat niet gebeurt: vluchtelingen zullen er helaas altijd zijn.”

Notariskosten

Meestal hoort Van de Broek pas dat iemand geld aan VluchtelingenWerk heeft nagelaten op het moment dat iemand die een dergelijke bepaling in het testament heeft laten opnemen, overleden is. In sommige gevallen wordt de vereniging echter al eerder ingeschakeld, namelijk op het moment dat de bestemming van de nalatenschap op schrift moet worden gesteld. “In bepaalde gevallen kunnen wij meebetalen aan de notariskosten om een en ander vast te leggen,” zegt Van den Broek. Het geeft haar altijd een dubbel gevoel als er een bericht komt van een overlijden dat VluchtelingenWerk financieel iets op zal leveren. “Ik weet nooit zo goed wat nabestaanden ervan denken dat een deel van de nalatenschap naar ons zal gaan”, legt ze uit. “Misschien zijn ze er bijvoorbeeld wel boos of teleurgesteld over, dat zou best kunnen. En soms is het misschien zo dat iemand een vrij eenzaam leven leidde en ons in het testament heeft opgenomen omdat er maar weinig familie en vrienden waren om de erfenis aan na te laten. Ook die gedachte doet me wel wat.”

Meer over erfenissen
Een deel van de erfenis nalaten aan een goed doel, kan op twee manieren, namelijk door een legaat of door een erfstelling. Bij een erfstelling gaat het om een bepaald percentage van de erfenis, bij een legaat om een van te voren vastgesteld bedrag. Het goede doel hoeft geen successierechten over het bedrag te betalen als het onder de grens van € 7.755,- blijft. Daarboven wordt over het hele bedrag 11 % betaald (maar dat wordt binnenkort waarschijnlijk 8%). Wilt u een legaat of erfstelling nalaten, dan moet dat worden vastgelegd in een notariële acte. In die acte wordt er rekening mee gehouden dat eventuele kinderen altijd recht hebben op een ‘legitieme portie’ van de erfenis.
Overweegt u om een deel van uw nalatenschap te schenken aan VluchtelingenWerk Nederland? Of wilt u eerst meer informatie? Neemt u dan contact op met Jolan van den Broek, telefoon 020-3467204, e-mail jvandenbroek@vluchtelingenwerk.nl, of schrijf een kaartje naar VluchtelingenWerk Nederland, t.a.v. Jolan van den Broek, Antwoordnummer 10096, 1000 PA Amsterdam. Zij zal u graag meer vertellen over de mogelijkheden rond nalatenschappen.

Over boosheid of teleurstelling hoeft ze zich in het geval van de familie Wienk geen zorgen te maken. Zij willen graag vertellen over hun zus, Betsie, die geld naliet aan Vluchtelingenwerk en nog negen andere stichtingen en verenigingen. “Betsie was actief in de vredesbeweging, in de wereldwinkel, in de zogenoemde ‘basisbeweging’,” vertelt haar zus Margreeth. “Ze heeft een tijd in een kloosteroorde geleefd, daarna heeft ze jaren in een woongroep gezeten die ook onderdak gaf aan mensen die geen plek hadden. Ze is nooit getrouwd geweest, heeft geen kinderen; opkomen voor anderen en voor een betere wereld, was een rode draad in haar leven.”
De familie stond er dan ook niet van te kijken toen Betsie aankondigde dat ze haar nalatenschap helemaal wilde schenken aan goede doelen. Margreeth Dekker-Wienk: “En dat VluchtelingenWerk in het rijtje stond, verbaasde ons ook niet. Haar hart ging uit naar vluchtelingen.” Teleurgesteld is de familie nooit geweest over het ‘verdwijnen’ van de erfenis naar goede doelen. “De familie kan zich goed bedruipen”, zegt de zus van Betsie Wienk. Maar er is nog iets belangrijkers: “We vinden het prettig dat haar nalatenschap een bestemming krijgt die in de lijn van haar leven ligt”, zegt de zus van Betsie Wienk. “We handelen in haar geest en dat is fijn om te doen.”

Handtekeningen

Hetzelfde geldt eigenlijk voor de familie van mevrouw Ten Brake. Toen er na bijna honderd jaar in september 2003 een einde kwam aan het leven van mevrouw Ten Brake, voelde het goed om een deel van de erfenis weg te geven, zegt familielid Henk van de Marel: “Onze tante was een gelovige vrouw, die altijd sober en serieus heeft geleefd. In de laatste jaren van haar leven heeft vooral mijn vrouw veel voor haar gezorgd en werd er veel gepraat. Het contact is heel intensief geweest en we wisten dat het gewoon in de lijn der verwachting lag dat ze een deel van haar geld weg zou geven. Dat hoorde bij haar en daarom was het goed.” Het geld dat ze naliet, is inmiddels bijna verdeeld. De familie heeft de afhandeling van het testament uit handen gegeven aan een notaris en heeft niet precies zicht op hoeveel geld er naar VluchtelingenWerk gaat.
De familie van mevrouw Wienk heeft dat wel: het zal zo’n 2600 euro zijn. De familie Wienk nam geen notaris in de arm maar regelde alles zelf. “Mijn zus wilde niet dat er geld naar een notaris zou gaan”, zegt Margreeth Dekker-Wienk. “Iemand in de familie zou executeur-testamentair worden, met andere woorden, die zou de afwikkeling op zich nemen. Mijn zus bepaalde dat die persoon daar geen geld voor zou krijgen. Prima, dachten wij toen ze dat besloot, maar ik denk dat mijn zus daar anders over beslist zou hebben als ze had geweten hoe ongelooflijk veel werk daar in zou zitten.” Een paar maanden al is de familie bezig alles rond te krijgen. Vele handtekeningen zijn vereist, alles moet geregeld worden met de belasting, het is een heel gedoe. “Daar stonden we wel van te kijken en mijn zus heeft dat ook zeker niet bevroed.”
Maar, net als bij de familie van mevrouw Ten Brake, het zal nu niet lang meer duren voor het geld zijn uiteindelijke bestemming bereikt. En het, in de geest van de overledenen, zijn werk voor een betere wereld kan gaan doen.

Ter bescherming van de privacy hebben beide families ons gevraagd niet hun echte namen te gebruiken. De namen in dit verhaal zijn dus gefingeerd.

December 2004