Gepubliceerd in Algemeen Dagblad:

Seks: alles of niets

Seksuoloog Hannie van Rijsingen schreef boek over mannen en intimiteit

De ene man surft heel de dag op pornosites, de ander wil juist niets meer van seks weten. Het lijken twee tegengestelde problemen, maar volgens seksuologe Hannie Van Rijsingen is dat niet zo. ,,In beide gevallen is sprake van een verstoorde intimiteit." Ze schreef een boek voor mannen die alles willen, of juist niets.

Eén boek over mannen en seks, dat gaat over seksverslaving én gebrek aan zin. Liggen verslaving en gebrek aan zin niet wat al te ver uit elkaar?
“Op het eerste gezicht lijkt dat misschien zo, maar eigenlijk liggen seksverslaving en gebrek aan zin juist heel dicht bij elkaar. Het kan bijvoorbeeld zijn dat een man geen behoefte heeft aan seks met zijn partner, maar zich wel te buiten gaat aan sekscontacten via internet of extreem veel masturbeert met pornofilms of seksboekjes. Dan zijn gebrek aan zin en verslaving dus twee kanten van dezelfde medaille. Vaak is er één oorzaak voor beide problemen. Angst voor intimiteit bijvoorbeeld, of te weinig kennis van het eigen gevoelsleven.”

Wanneer ben je dat eigenlijk, seksverslaafd?
“Het heeft niet zozeer te maken met hoevéél seks je hebt, maar meer met de manier waarop. Bij seksverslaving ben je de controle kwijt, dat is één van de meest duidelijke kenmerken. Je móet naar prostituees, je móet het internet op, je leeft in een roes tot je bent klaargekomen, en daarna neem je je voor te stoppen maar het lukt niet. Als dat een tijd duurt en als anderen er ook nadeel van ondervinden, kun je van een verslaving spreken.”

Klinkt uitzonderlijk.
“Je hoort er niet zo vaak over en je kent misschien geen mensen die ermee te maken hebben, maar in zekere zin is het net zoiets als prostitutiebezoek: vrijwel niemand is er open over, maar het komt veel voor. Ik zie het vooral de afgelopen tien jaar steeds vaker in mijn praktijk. Mensen zoeken hulp omdat de contacten via internet zó laagdrempelig zijn dat het echt uit de hand loopt en het hun relatie in gevaar brengt. Ook bij stellen die hulp zoeken omdat hij zo weinig zin heeft om te vrijen, blijkt nogal eens dat er eigenlijk een verborgen seksleven vol internetseks achter zit. Mannen die weinig zin hebben in seks, zijn er trouwens altijd geweest, maar het wordt steeds zichtbaarder. Vrouwen mogen meer plezier hebben in seks dan vroeger en pas nu veel vrouwen zich vrij genoeg voelen om hun behoeftes kenbaar te maken, wordt duidelijk dat de man daar niet altijd aan kan of wil voldoen.”

Het verbaast me dat er blijkbaar nogal wat mannen zijn die een relatie hebben maar toch veel internetseks opzoeken. Seks met je partner is toch veel leuker?
“Maar bij seks met je partner wordt er ook meer van je verwacht. Intimiteit, de ander emotioneel toe kunnen laten, luisteren naar de behoefte van een ander. Dáár zit vaak het probleem. Internetseks, of masturberen met pornoboekjes of –video’s, zorgt voor een snelle seksuele kick zonder gedoe. Ik had eens een man in therapie van rond de vijftig, die geen zin had in seks met zijn vrouw omdat zij niet van vluggertjes hield. Seks was voor hem ‘snel klaarkomen’ en dat vond hij wel op internet. Gaandeweg bleek dat hij niet intiem kon zijn met zijn partner. Hij kon bijvoorbeeld niet knuffelen zonder opgewonden te zijn, en het gevoel opgewonden te zijn, zat lichamelijk puur in zijn geslachtsorganen. Dat laatste zie je vaker bij mannen die seksverslaafd zijn: ze hebben weinig contact met hun gevoelsleven, ze voelen seksuele opwinding niet van top tot teen maar alleen dáár. En in dat gevoel komen alle emoties samen, van geilheid tot angst, verdriet en stress. Pas als zulke mannen zichzelf en hun emoties beter leren kennen en ermee leren omgaan, kunnen ze seksualiteit breder gaan zien dan alleen als snelle kick die contstant bevredigd moet worden.”

En te weinig zin in seks, waar komt dat vandaan?
“Dat kan een puur medische oorzaak hebben, zoals depressie of medicijnen tegen depressie, een tekort aan het mannelijk hormoon testosteron of de gevolgen van een ziekte als teelbalkanker. Als het dat niet is, heeft het volgens mij voor een groot deel te maken met vaststaande, algemene ideeën over seks. Bijvoorbeeld dat een man altijd zin heeft. Dat zit vast in de hoofden van veel mensen, zowel bij mannen als vrouwen. Dat beeld kan een man onbewust zo dwars zitten, dat hij er zelfs erectiestoornissen van krijgt. Dat is in zekere zin makkelijker: dan kun je zeggen dat ‘hij het niet doet’ en lijkt het net of je gebrek aan zin buiten jezelf ligt. De reactie van vrouwen kan het gebrek aan zin verergeren: veel vrouwen vinden een man toch een beetje een watje als hij bijna nooit zin heeft, wat faalangst bij een man kan verergeren. Vrouwen kunnen krengerig zijn hoor, vergis je niet, en dan schiet je als man bij voorbaat al in de stress. En mannen zouden wel wat minder orgasme-gericht mogen zijn. Alleen maar daarop focussen, is net als in een prachtig landschap wandelen maar niet om je heen kijken omdat je je ogen gericht houdt op de toren in de verte die je einddoel is. Ook als je de toren niet bereikt, kan de wandeling prachtig zijn geweest. Als je dat kunt ervaren, ligt er minder druk op seks, maak je meer contact met elkaar en kun je het tijdens het vrijen gewoon leuk vinden om lichamelijk met elkaar bezig te zijn. Dan wordt het geen prestatieslag en kan de zin in seks langzaamaan terugkomen.”

Zijn relaties waarin één van de twee problemen speelt, over het algemeen te redden?
“Bij relaties waarin de man weinig zin heeft en er géén verborgen seksleven speelt, is er vaak wel hoop. Tenminste, als béide partners bereid zijn aan het probleem te werken. Het is een probleem van het stel samen en het beïnvloedt de vrouw natuurlijk ook; zij voelt zich niet meer begeerd en daardoor vaak minder vrouwelijk als haar partner geen seks wil. Als tijdens de therapie blijkt dat de man de seks wel ergens anders zoekt, bijvoorbeeld op internet, met iemand anders of als blijkt dat hij wel heel vaak masturbeert, dan wordt het vaak moeilijker. Net zoals wanneer de man wél vaak wil vrijen met zijn partner maar zich ook twee keer per dag aftrekt en prostituees bezoekt. Vrouwen kunnen daar ongelooflijk gekwetst door zijn en dat maakt het moeilijk het vertrouwen en de intimiteit te herstellen. Maar het kán wel. Weet je wat veel mensen ook moeten leren, zowel bij seksverslaving als bij weinig zin? Dat ‘Nee’ zeggen soms gewoon prima is. Sterker nog: je moet af en toe ‘Nee’ zeggen tegen seks om ook met volle overtuiging ‘Ja’ te kunnen zeggen.”

Hannie van Rijsingen, ‘Seks, alles of niets’, uitgeverij Gottmer, € 15,95.

Juni 2005

Links:

De website van Hannie van Rijsingen