Dit is een aflevering van de serie Spreekuur: zwanger.
Gepubliceerd in Ouders van Nu:

Hoe zit dat nu met de bekkenspieren?

Vanaf het moment dat je zwanger bent, gebeurt er van alles met je. Daarom elke maand ruimte voor de medische kant van zwanger zijn. Nu: wat verandert er tijdens de zwangerschap aan de spieren in je bekken en wat kun je doen om problemen te voorkomen of verhelpen?

Draagfunctie
De bekkenbodem zou je kunnen zien als een hangmatje: het is een stevige spier onderin het bekken die verschillende organen in het bekken, zoals de blaas en de baarmoeder, draagt. Behalve die draagfunctie, houdt de spier het bekken stabiel op z’n plaats en fungeert het als ‘kraan’: door de bekkenbodem te spannen en ontspannen, kun je urine en ontlasting ophouden en laten gaan. Tijdens de zwangerschap wordt de bekkenbodem onder invloed van hormonen langzaamaan soepeler, zodat er tijdens de bevalling voldoende ruimte kan ontstaan om de baby erdoor te laten.

Omdraaien in bed
Maar een soepeler bekkenbodem doet als het goed is géén pijn. Bekkenbodemfysiotherapeut Jolanda Sap: “Pijn is een signaal dat er iets niet goed gaat en dat je je bekkenbodem te veel belast. Neem je activiteiten onder de loep en schroef ze terug.” En: blijf de spieren trainen, liefst onder deskundige begeleiding, bijvoorbeeld bij een ZwangerFit-cursus. Daar leer je ook oefeningen die je bij specifieke problemen kunnen helpen. Voorbeeldje: veel zwangeren klagen over bekkenpijn bij het omdraaien in bed; vaak helpt het als je vóór het draaien je dwarse buikspieren aanspant en ze tijdens het draaien gespannen houdt, en dat doe je door je navel in te trekken zónder je bekken te kantelen.

Te gespannen
Maar algemene tips geven, is moeilijk. Pijn in de bekkenbodem kun je het beste heel gericht aanpakken, en dat betekent: individueel. Zo ligt de oorzaak lang niet altijd in de slecht getrainde spieren, zegt Jolanda Sap: “Sommige vrouwen spannen ze te veel, ze ontspannen de bekkenbodem niet meer en dat kan ook pijn geven. Dat gaat vaak onbewust, je realiseert het je niet eens. Maar als je dénkt dat de pijn komt door de slappe spieren en ze dan nog extra gaat spannen, vererger je het probleem alleen maar.”

Bevalling
Tijdens de bevalling komt er een enorme druk te staan op de bekkenbodem. De spier raakt uitgelubberd, net als een elastiekje waar lang spanning op staat. Gelukkig heeft de bekkenbodem een enorm vermogen zich te herstellen. Deels gaat dat vanzelf, onder invloed van hormonen en andere herstelmechanismen, maar het is verstandig de spier een handje te helpen met oefeningen. De eerste zes weken na de bevalling doe je dat heel rustig aan, daarna ku nje wat krachtiger te werk gaan, het liefst weer deskundig begeleid bij de ‘na-gym’.

Incontinentie
Een getrainde bekkenbodem kan ook het andere grote probleem van de spier rondom de zwangerschap – naast pijn – helpen voorkomen: incontinentie. Ook dát is, wonderlijk genoeg, meestal niet het gevolg van te slappe spieren. Jolanda Sap: “Het komt vaker door een te gespannen spier. Die kan niet meer op het juiste moment, namelijk op het toilet als er geplast moet worden, ontspannen. De bekkenbodem krijgt als het ware coördinatieproblemen, hij weet niet meer wanneer hij moet spannen en ontspannen. Met als gevolg dat hij ‘zomaar’ wat doet, en ook op willekeurige momenten ontspant en wat urine laat lopen.”
Het antwoord: gerichte hulp, bijvoorbeeld van een bekkenfysiotherapeut (zie voor adressen www.bekkenfysiotherapie.nl). In een paar gerichte sessies kun je weer betere voeling krijgen met de bekkenbodem en veel problemen verhelpen!

Oktober 2006