Dit is een aflevering van de serie Spreekuur: zwanger.
Gepubliceerd in Ouders van Nu:

Waarom moet de ontsluiting tien centimeter zijn?

Een centimeter per uur, zeggen ze. Tot de tien: dan heb je volledige ontsluiting en mag je gaan persen. Deze maand staat in 'Spreekuur: zwanger' de ontsluiting centraal.

Aan het gezicht van een vrouw die aan het bevallen is, valt af te lezen of de ontsluiting volledig of bíjna volledig is. "Bij negen à tien centimeter", zegt Hélene Aartsvan verloskundigenpraktijk De Lekbrug in Nieuwegein, "zie je haar gezicht verkrampen en kijkt ze je aan met een blik van: ik kán niet meer." Niet dat ze dan zomaar het sein 'persen' krijgt: eerst wordt even gecontroleerd of de baarmoedermond inderdaad helemaal open is. Ténzij het niet de eerste bevalling is en alles erop wijst dat het tijd is om te persen: dan laat menig verloskundige het inwendig onderzoek liever achterwege.

Pijnstilling
Persen vóór de ontsluiting volledig is, kan vervelende gevolgen hebben: door de druk kan de kwetsbare baarmoedermond opzwellen, waardoor de ontsluiting weer een centimetertje wordt teruggebracht. Hélène: "Dan is het goed om pijnstilling te geven, zodat ze de persdrang niet meer voelt, de baarmoedermond tot rust kan komen en zich weer langzaam verder kan openen."

Dertien centimeter?
Wist je dat Engelse vrouwen pas mogen persen bij dertien centimeter ontsluiting? Dat is minder wonderlijk dan het lijkt. De eerste drie 'Engelse' centimeters worden in Nederland niet meegeteld, want daarbij gaat het niet echt om het opengaan van de baarmoedermond. Verloskundige Hélène Aarts vergelijkt het met een dichtgeknoopte opgeblazen ballon: "Zo'n tuutje zit ook aan de baarmoedermond. Voor de ontsluiting begint, wordt dat tuutje weggemasseerd door de eerste weeën. Dat kan twee, drie dagen duren, en niet alle vrouwen voelen dat 'voorverweken'."
Meestal begin je de echte ontsluitingsweeën pas te voelen als je baarmoedermond twee, drie centimeter open is. De weeën komen dan regelmatig, zo om de vijf minuten. Engelse vrouwen zijn dan al vijf van de dertien centimeter onderweg, Nederlandse twee van de tien.

Persdrang wegpuffen
Vanaf dan klopt die bekende centimeter per uur aardig, al zijn er altijd vrouwen bij wie het sneller of langzamer gaat. De laatste twee centimeters verlopen meestal sneller. "Het laatste randje baarmoedermond kun je soms ook weg krijgen door al iets aan de persdrang toe te geven", zegt Hélène Aarts. "Heel voorzichtig en maar op hooguit twee persweeën – als het dan nog niet lukt, kun je beter even wachten met persen."
De verloskundige kan ook proberen tijdens een perswee het laatste randje over het hoofdje van de baby heen te schuiven. "Maar dat vinden veel vrouwen zo'n vervelend gevoel dat ze liever nog even de persdrang wegpuffen."

Extra elasticiteit
Tijdens de bevalling voelt de verloskundige een paar keer hoe ver de ontsluiting gevorderd is. Vanaf drie centimeter kan dat met twee vingers, die ze spreidt om te kijken hoeveel ruimte er is. "Zo kun je ook voelen hoeveel de baarmoedermond al meegeeft. Die extra elasticiteit is nodig om de baby de ruimte te geven." En ze kan nóg iets voelen, namelijk de schedelranden van de baby. Hoe die lopen, verraadt de precieze ligging van de baby.
Als na de geboorte van de baby ook de plancenta eruit is, sluit de baarmoedermond zich voor een groot deel binnen een paar uur. Na de kraamtijd, dus na een dag of tien, is de baarmoedermond meestal weer volledig gesloten."

januari 2007