Gepubliceerd in Wordt Vervolgd:

Geweld tegen vrouwen raakt iedereen

(interviews in special over geweld tegen vrouwen)

Ayaan Hirsi Ali, Tweede Kamer-lid VVD
“Kippenvel krijg ik ervan, dat Amnesty deze campagne begint. Toen ik kortstondig in het Amnesty-bestuur zat, was daar al discussie over. Sommige bestuursleden zeiden dat Amnesty zich niet moet bezighouden met geweld tussen burgers, maar dat vind ik niet reëel. De meeste oorlogen zijn burgeroorlogen, in Nederland is geweld tegen vrouwen meestal familie-geweld.
Amnesty kan helpen de overheid aan te zetten tot wettelijke controle op genitale verminking. Dat is de enige manier om meisjes te beschermen. Mijn droom is om dergelijke controle in één land op te zetten en van daaruit een controlesysteem in heel Europa in te voeren. Anders verhuizen mensen zo naar een land waar geen controle is. Maar in de politiek neigt men toch naar voorlichting als middel tegen genitale verminking. Dat werkt niet. Als sinds de VN is opgericht, is er voorlichting, en nog steeds zijn de getallen afschrikwekkend: er zijn inmiddels honderddertien miljoen meisjes en vrouwen verminkt.
Ook tegen huiselijk geweld moet de wetgeving scherper. Daderbehandeling werkt, maar de behandeling van een wetsvoorstel om dat te verplichten, wordt steeds uitgesteld. Ondertussen krijgen daders een taakstraf of een korte gevangenisstraf en bergen we de slachtoffers op in een opvanghuis. Maar die man komt vrij, die vrouw kan niet eeuwig in een opvanghuis blijven, dus na een tijdje begint het weer van voren af aan.
Ik vind het frustrerend dat er niets van de grond komt. Hier zit ik, in een ver ontwikkelde parlementaire democratie in een rijk land, en we práten alleen maar over bestrijding van geweld tegen vrouwen. Ik heb wel eens artikelen over dit onderwerp gelezen die twintig jaar geleden werden gepubliceerd en die lijken precies op verhalen die er nu over worden geschreven. We zitten hoofdschuddend bij elkaar, iedereen vindt het mensonterend, maar we dóen niets.”

Gunilla Kleiverda, gynaecoloog
“Geweld tegen mannen is vaak heel zichtbaar. In een oorlog worden ze gedood of gevangen genomen, en dat krijgt sneller aandacht dan het onzichtbare geweld tegen vrouwen. Vrouwen lopen er zelf ook niet mee te koop. Uit schaame, maar ook omdat ze vaak de schuld krijgen van het geweld.
Ik heb veel gewerkt met vrouwelijke slachtoffers van de oorlog in het voormalige Joegoslavië. Zij waren niet alleen tíjdens de oorlog verkracht en mishandeld, maar vaak ook erná. De opgekropte agressie van de mannen komt eruit als het weer vrede is, en die richt zich op hun partner of dochter. Daarover praten is nog moeilijker dan over verkrachtingen door de voormalige vijand.
Dat vrouwen niet gemakkelijk praten over verkrachtingen, zou de Nederlandse overheid zich beter moeten realiseren. Asielzoeksters zijn nogal eens meerdere keren verkracht: in hun herkomstland en tijdens hun vlucht, en soms ook in het asielzoekerscentrum. Voor een verblijfsvergunning moeten ze álles vertellen in de 48-uursprocedure die bepaalt of ze kansloos of kansrijk zijn. Dat kun je niet verwachten.
Ik hoop dat Amnesty dat in haar campagne belicht. Amnesty heeft een uitstekende reputatie en veel kennis, en kan daarom echt iets betekenen in de strijd tegen geweld tegen vrouwen.”

Boris Dittrich, fractievoorzitter D66
“Het denken over huiselijk geweld is de afgelopen jaren behoorlijk veranderd. Vroeger werd het als privékwestie gezien, nu als maatschappelijk probleem. In Nederland zijn er al veel organisaties die zich met het probleem bezighouden, zoals TransAct. Dus ik kan me voorstellen dat Amnesty zich wat meer op de achtergrond houdt. In Nederland dan, want in vele buitenlanden is er natuurlijk nog veel te doen. Een aantal Europese landen en de Verenigde Staten lopen op Nederland voor als het gaat om het aanpakken van huiselijk geweld, maar er zijn ook landen waar er ook wat wetgeving betreft nog veel moet veranderen. Onlangs was ik in Pakistan en daar heb ik met leden van het parlement gepraat over een wet die vrouwen veroordeelt tot steniging als ze overspel plegen. Er was een wetsvoorstel om dat te veranderen en vrouwen net als mannen te bestraffen. President Musharraf was voor, maar het parlement niet. Maatschappelijke organisaties die voor vrouwenrechten opkomen, krijgen daar geen voet aan de grond. Het zou heel goed zijn als Amnesty dergelijke organisaties steunt, zodat ze serieuzer genomen worden.”

Gerda Dijksman, politiecommissaris en landelijk projectleider tegen huiselijk geweld
“De Tweede Kamer zou een wetswijziging bespreken die aanpak van huiselijk geweld makkelijker moet maken, maar de bespreking is uitgesteld wegens nieuwe feiten over de bouwfraude. Het is niet de eerste keer dat het is uitgesteld, maar de víerde keer. Dat geeft wel aan hoe belangrijk dit onderwerp gevonden wordt. Het heeft nog steeds geen prioriteit.
Het gaat om een wet die het mogelijk moet maken daders van huiselijk geweld in verzekering te stellen. Nu mag de politie een man alleen oppakken als hij op heterdaad betrapt wordt en dat is soms heel frustrerend. Ook een wet die het mogelijk moet maken daders uit huis te plaatsen, moet nodig besproken worden. Tien dagen rust, waarin de hulpverlening op gang kan komen, kan in ernstige gevallen een uitkomst zijn.
Ik zou trouwens ook graag meer instrumenten hebben om vrouwenbesnijdenis aan te pakken. Daar zijn volgens mij meer wettelijke mogelijkheden voor dan we ons realiseren. Zo is er een wet waarmee de rechter een kind onder voogdij kan plaatsen als er zwaar lichamelijk geweld dreigt. Ik denk dat we daar iets mee kunnen. Het zou prachtig zijn als Amnesty zich in die discussie mengt en de overheid aanzet tot betere wetgeving.”

Maart 2004