Gepubliceerd in Esta:

“Ja, ik wilde”

Een relatie blijft niet vanzelf goed, vooral op lange termijn. Wie het samen niet redt, gaat naar de relatietherapeut. Wat heeft die te bieden?

Sandra Broers (40), bedrijfsjurist, overweegt hulp te zoeken om haar relatie weer op de rails te krijgen. Ze is acht jaar getrouwd, heeft drie kinderen tussen de drie en elf jaar en kan er steeds slechter tegen dat zij en haar man Bert slecht communiceren. "Dat is altijd zo geweest", zegt ze, "maar in het begin realiseerde ik het me niet zo. Het ging min of meer vanzelf goed tussen ons. Dat is nu anders. Over praktische zaken rondom de kinderen komt het gesprek wel op gang, maar als het gaat om onze relatie of over dingen die mij persoonlijk raken, geeft hij niet thuis. Dat frustreert me enorm." Ze twijfelt of ze er een buitenstaander bij moet halen om iets te veranderen. "Geen idee of dit te veranderen ís eigenlijk. Hij is niet zo'n emotioneel mens als ik, wat valt daar aan te doen? Misschien is het makkelijker om me er maar bij neer te leggen en te accepteren dat dit het is. Hoewel, makkelijk… Het wil nog bepaald niet lukken. Diep in mijn hart wil ik gewoon méér, wil ik méér reden hebben om bij hem te blijven dan de kinderen alleen."
Sandra's verhaal is, zo heel in het kort, in zekere zin typisch voor problemen waar stellen van nu mee kampen. Een druk leven, weinig communicatie, niet alleen samen ouders willen zijn maar ook elkaars beste vrienden die alles met elkaar delen. Verschil met veel andere stellen is dat Sandra en Bert al een paar jaar 'kwakkelen' en hulp overwegen, maar de stap niet zetten. "Vergeleken met een jaar of vijftien geleden, zoeken mensen eerder hulp bij relatieproblemen", zegt Patricia Douqué, relatietherapeut en seksuoloog in Utrecht. "Tenminste, dat merk ik in mijn praktijk, met veel hoger opgeleide cliënten. Ze zoeken niet pas hulp als de relatie echt op springen staat, maar al daarvoor."

In je werk en carrière word je gecoacht, op het spirituele pad krijg je begeleiding en ook als het om je relatie gaat, zou je vaak meer van coaching kunnen spreken dan van 'therapie'.Douqué, van oorsprong onderzoeker, heeft sinds ongeveer vijftien jaar een eigen praktijk en heeft het stadium waarin mensen hulp zoeken en de manier waarop ze tegen hun problemen aankijken, in die tijd zeker zien veranderen. Mensen komen bijvoorbeeld beter beslagen ten ijs. "Ze hebben al van alles gelezen over relaties en vooral ook over verschillen tussen mannen en vrouwen. Op internet, maar boeken zijn ook erg populair." Ze noemt (vaak Amerikaanse) zelfhulpboeken en de beroemde boeken over Mars-mannen en Venus-vrouwen als voorbeelden waar mensen die bij haar komen voor hulp, zich vaak al flink in hebben verdiept. "Ze weten al dat mannen en vrouwen gewoon fundamenteel anders in elkaar zitten en zijn daardoor sneller bereid de verschillen bij elkaar te accepteren."
"Dergelijke boeken zijn onderdeel van een grotere ontwikkeling", zegt ze. "Meer en meer worden mensen zich ervan bewust dat ze aan zichzelf kunnen werken, dat het mogelijk is om actief veranderingen door te voeren in jezelf en dat het zoeken van hulp daarbij prima is." Hoewel dat vaak geen hulp of therapie meer wordt genoemd. In je werk en carrière word je gecoacht, op het spirituele pad krijg je begeleiding en ook als het om je relatie gaat, zou je vaak meer van coaching kunnen spreken dan van 'therapie', juist omdat mensen vaak al een buitenstaander inschakelen voor problemen hen echt boven het hoofd groeien.

"Vrouwen zijn meer gaan werken en mannen ietsje meer gaan zorgen, maar toch is het vaak juist moeilijker geworden elkaar te blijven volgen en verbonden te blijven."Dat het taboe op het zoeken van hulp eraf is en mensen vaak met al heel wat kennis de spreekkamer inkomen, zijn wel beschouwd echter maar kleine veranderingen. De basis-problematiek is volgens Douqué in grote lijnen hetzelfde gebleven. Niet alleen de afgelopen vijftien, twintig jaar, maar ook ruimschoots daarvoor, toen nog geen stel ooit van relatietherapie had gehoord. "De thema's die mensen bezighouden en die problemen kunnen geven, zijn van alle tijden", legt ze uit. "Het gaat om aandacht, om het vinden van aansluiting bij elkaar, om geborgenheid en bevestigd worden in wie je bent. Menselijke basisbehoeftes dus."
In welke maatschappelijke setting mensen ook leven, het blijft altijd moeilijk om die behoeftes bij elkaar te bevredigen. Vroeger, toen mannen- en vrouwenrollen meer vastlagen en echtgenoten vaak in twee verschillende werelden leefden, maar juist ook in deze tijd waarin de levens van mannen en vrouwen meer naar elkaar zijn toegegroeid. "Vrouwen zijn meer gaan werken en mannen ietsje meer gaan zorgen, maar toch is het vaak juist moeilijker geworden elkaar te blijven volgen en verbonden te blijven."

Kleinere eenheid

En dat is weer te verklaren door een snel veranderende omgeving: door media, internet en door veel te reizen, is de wereld steeds dichterbij gekomen , terwijl het gezin een steeds kleinere eenheid is dan vroeger. "Toen woonde je vaak nog dicht bij je familie en had je ook steun aan je eigen gemeenschap, je eigen 'zuil'. Mensen leefden in een groter verband dan nu. Gezinnen zijn meer op zichzelf aangewezen en de partners moeten daardoor ook meer uit hun relatie met elkaar halen. Je man moet niet alleen echtgenoot zijn en vader, maar ook je beste vriend en je gesprekspartner over allerlei onderwerpen." Tel daar nog even bij op dat we tegenwoordig in maatschappelijke zin ook nog eens van alles 'moeten', van cultureel bijblijven en sporten tot helpen op de school van de kinderen, en het plaatje is compleet: er blijft nauwelijks tijd en energie voor elkaar over en wie niet oppast, verliest elkaar beetje bij beetje.

”We zagen de veranderingen bij elkaar wel, maar wisten niet wat we daarmee aan moesten en in hoeverre we aan elkaars wensen tegemoet moesten komen."Met een dergelijk probleem zochten ook Gerrie Vollinga (31) en Menno van der Gaag (39) hulp bij een relatietherapeut. Ze zijn inmiddels uit elkaar. De beslissing om na een relatie van dertien jaar niet samen verder te gaan, werd zonder al te veel kleerscheuren genomen. "We waren elkaar langzaam aan het kwijtraken, dat voelden we allebei", blikt Gerrie terug. "We zochten hulp omdat we wilden weten of dat onvermijdelijk was of dat onze relatie nog te redden zou zijn. In de gesprekken kwamen we erachter dat er in de dertien jaar die achter ons lagen, veel dingen veranderd waren in onze levens en dat die meer invloed op onze relatie hadden dan we ons realiseerden."
Gerrie bijvoorbeeld, had problemen uit haar jeugd na jaren worstelen eindelijk los kunnen laten, was daardoor sterker in haar schoenen komen te staan en genoot van de nieuwe paden die ze daardoor onder andere in haar werk kon inslaan. In dezelfde jaren verloor Menno zijn beide ouders, wat de wensen voor zijn toekomst ineens heel duidelijk maakte: hij wilde een gezin. Gerrie: "Die ontwikkelingen sloten niet op elkaar aan, maar we waren allebei zo druk met ons eigen leven, dat we het zelf nauwelijks zagen. Of eigenlijk voelden we het wel, maar als we erover spraken, leidde dat tot niets. We zagen de veranderingen bij elkaar wel, maar wisten niet wat we daarmee aan moesten en in hoeverre we aan elkaars wensen tegemoet moesten komen."

Beproefde methode

Tijdens de therapie werd in eerste instantie veel gesproken over de individuele wensen van Gerrie en Menno. Wat vonden ze beide écht belangrijk in hun leven? Daarna werd gekeken in hoeverre die beide plaatjes tot een geheel te maken waren. Een beproefde methode, die therapeut Patricia Douqué omschrijft als het maken van twee zelfrealisatieplannen en vervolgens proberen constructief met de verschillen om te gaan. Douqué: "Om te weten wat je van een relatie wilt, moet je eerst heel goed weten waar je zelf staat. Ik merk dat dat voor mensen vaak best moeilijk te bepalen is, mede door snelle maatschappelijke veranderingen. Er kan zo ontzettend veel en de verleiding om met allerlei nieuwe ontwikkelingen en mogelijkheden mee te gaan, is zo groot, dat je makkelijk vergeet wat voor jóu belangrijk is. We hollen maar door, en relatietherapie kan een goede gelegenheid zijn je eigen prioriteiten weer op een rijtje te krijgen.”

”Over de kinderen zitten we vrijwel altijd op één lijn en we zijn vrienden genoeg om geen ruzie te maken en gewoon goed met elkaar op te kunnen schieten.”Nadenken over gezamenlijke prioriteiten, geeft Sandra hoop voor een betere toekomst voor haar relatie met Bert. Bert weet van Sandra's twijfels – die hij ten opzichte van haar niet heeft – en ze weten van elkaar dat ze het allebei enormbelangrijk vinden hun gezin in stand te houden. Sandra: "We hebben samen twee kinderen, de oudste is uit mijn vorige relatie. De relatie met haar vader is altijd problematisch geweest en ik vind dat ze wat dat betreft genoeg heeft meegemaakt. Bert vindt die stabiliteit voor de kinderen ook heel belangrijk. En die kunnen we ook geven: over de kinderen zitten we vrijwel altijd op één lijn en we zijn vrienden genoeg om geen ruzie te maken en gewoon goed met elkaar op te kunnen schieten. Geen scheiding dus, dat staat voor ons allebei als een paal boven water. Misschien zou dat een startpunt kunnen zijn om onze relatie nieuw leven in te blazen?"
Voorlopig puzzelt ze door over de vraag of ze het de moeite waard vindt écht te investeren in haar huwelijk en op zoek te gaan naar een relatietherapeut, of dat ze, zoals ze nu doet, probeert te accepteren dat haar huwelijk niet is wat ze ervan had verwacht toen ze het ja-woord gaf. "Ik heb een paar goeie vriendinnen waarmee ik wel over dingen kan praten die ik bij Bert niet kwijt kan en ook met mijn oudste zus heb ik een goeie band, maar ik weet niet of dat genoeg is. En daar zou ik nou juist ook graag met Bert over van gedachten wisselen. Voorlopig kan ik ermee leven dat we anders in elkaar zitten en ik sommige dingen niet in hem vindt, maar ik durf mijn hand er niet voor in het vuur te steken dat het zo blijft. Als het slechter wordt, als we bijvoorbeeld veel ruzie krijgen, is scheiden misschien wel een stabielere oplossing dan bij elkaar blijven."

Patricia Douqué, Psychologenpraktijk Essence, Biltstraat 102, 3572 BJ Utrecht, telefoon 030-2736144

Mei 2004