Artikelen Boeken Brochures Workshops Links Contact Nieuwsbrief Home
Onderwerpen in Gezondheid:

15 laatste andere Gezondheid artikelen:
Meer...
Zoeken:

Linken naar deze pagina?

Gepubliceerd in J/M:

Hoofdpijn bij kinderen: wat kun je eraan doen?



Ieder kind heeft wel eens last van hoofdpijn. Sommige kinderen hebben echter zo vaak en zo hevig hoofdpijn, dat school en vrije tijd erdoor in de knel komen. Uit recent onderzoek blijkt dat op elke school wel een paar kinderen zitten die kampen met migraine of ernstige hoofdpijn. Toch hoor je er vrij weinig over. Deels komt dat omdat de klachten niet altijd serieus worden genomen door ouders of leerkrachten. Of de kinderen maken er zelf niet veel ophef over.

Even de cijfers op een rijtje: in Nederland wonen 2.1 miljoen kinderen tussen de zes en zestien jaar. De helft daarvan heeft wel eens - minimaal twee keer per jaar - last van hoofdpijn. Migraine komt voor bij 8 procent van de kinderen (dat zijn er 168.000), ernstige hoofdpijn bij 9 procent (189.000 kinderen).
Bij de eerste groep die soms hoofdpijn heeft, is er niet zo veel aan de hand. De hoofdpijn duurt meestal maar even en gaat vanzelf weer over. Bij migraine of ernstige hoofdpijn is het echter wel belangrijk de klachten niet te bagatelliseren. Nico van Duijn, huisarts en voorzitter van de Stichting Voorlichtingsbureau Hoofdpijn: 'Kinderen vanaf een jaar of vijf, zes kunnen al behoorlijk goed onder woorden brengen wat ze voelen. Aan de hand daarvan kun je bepalen of ze last hebben van migraine of van gewone hoofdpijn.'

Een migraineaanval duurt bij kinderen meestal één tot vier uur, en de pijn is zo heftig dat een kind niet op school kan blijven of geen zin meer heeft om te spelen of sporten. Het kind ziet er vaak slecht uit, is misselijk en moet soms overgeven. Fel licht of harde geluiden worden meestal niet goed verdragen. Bij sommige kinderen gaan stoornissen bij het zien vooraf aan een aanval. Gewone hoofdpijn duurt vaak een half uur tot enkele uren, soms hoor je pas achteraf dat het kind last had van hoofdpijn. Er is geen sprake van misselijkheid of overgevoeligheid voor licht of geluid. De pijn is drukkend en zit niet, zoals meestal bij migraine, aan één kant van het hoofd maar om het hele hoofd heen, soms ook in de nek. Door gerichte vragen te stellen, kunnen ouders er dus achterkomen welke vorm van hoofdpijn een kind heeft.

Slapen helpt

Overigens is migraine niet per definitie reden voor grote bezorgdheid. Nico van Duijn: 'Migraine heb je in verschillende sterktes. Ik heb kinderen gezien die twee, drie keer per jaar een uurtje last hadden, dat is niet zo'n ramp. Maar ik heb ook eens een meisje in behandeling gehad dat drie, vier keer per maand een paar uur heftige hoofdpijn had en erg beroerd was. Ze was een jaar of twaalf en toen ze ging menstrueren kwam er nog eens een aanval per maand bij. Dat is natuurlijk niet te doen. Een kind dat zoveel last heeft, kan eigenlijk niet meer normaal functioneren.’
Gelukkig is aan migraine vaak iets te doen. Hoewel het een neurologische aandoening is die niet te genezen valt, blijkt dat het bij kinderen meestal helpt om even te gaan slapen. Is de pijn te erg om de slaap te kunnen vatten, dan kan paracetamol uitkomst bieden. De antimigrainepillen die volwassenen voorgeschreven krijgen, kunnen kinderen beter niet slikken. 'Er is nog nauwelijks onderzoek gedaan naar de werking daarvan bij kinderen,' zegt Nico van Duijn. 'Dus kun je het beter houden bij slapen en een gewone pijnstiller, want dat werkt ook. Daarnaast is het slim om te proberen te achterhalen wanneer zich een aanval voordoet. Bij kinderen blijkt dat nogal eens na stress te zijn, of na het eten van bijvoorbeeld chocola of het drinken van cola. Door daar op te letten, kun je een aanval misschien voorkomen of ervoor zorgen dat de pijn minder heftig wordt.'

Hoofdpijndagboek

Migraine kan een kinderleven behoorlijk op z'n kop zetten. Hetzelfde geldt voor gewone hoofdpijn in een ernstige vorm. Uit het onderzoek dat het Voorlichtingsbureau Hoofdpijn door het NIPO liet uitvoeren, blijkt dat 22 procent van de kinderen met gewone hoofdpijn wel eens vanwege de hoofdpijn verzuimt van school en ongeveer net zoveel kinderen het spelen of sporten wegens de pijn moeten onderbreken. Elf procent verzuimt minimaal elke maand een schooldag wegens hoofdpijn en twee procent doet dat meerdere keren per week.
Opvallend is dat een groot deel van de ondervraagde ouders aangeeft dat de hoofdpijn bij hun kind wordt veroorzaakt door stress of vermoeidheid. Ook kinderen zelf geven dat nogal eens als reden op. Nico van Duijn: 'Ik denk dat mensen dat zeggen omdat ze niet zo goed weten waar de hoofdpijn vandaan komt en dus maar stress zeggen om er toch grip op te krijgen. Ik ben ervan overtuigd dat hoofdpijn nogal gepsychologiseerd wordt. Ik praat liever over gewone hoofdpijn in plaats van over spanningshoofdpijn. Volgens mij heeft het ontstaan van hoofdpijn namelijk niet zozeer met spanning of vermoeidheid te maken. Het kan de klachten verergeren, maar het is niet de oorzaak.’

Soms kan aan de hand van zo'n dagboek al achterhaald worden of een kind gevoelig is voor weinig slaap, het doorbreken van een vast dagelijks ritme of voor het te lang achter de computer zitten in de verkeerde houding.Wat de oorzaak wel is, dat is onduidelijk. Sterker nog: hoe meer onderzoek er gedaan wordt, hoe onduidelijker het lijkt te worden. Daarom bestaat de behandeling er voorlopig uit te achterhalen wat de directe aanleiding is voor een aanval en die weg te nemen. De beste manier om daar achter te komen, is het bijhouden van een dagboek. Een wat ouder kind kan dat zelf, met een kleintje kan voor het slapen gaan de dag even worden besproken. Noteer of een kind hoofdpijn heeft gehad en hoe erg die was - bijvoorbeeld door een schaal van 1 tot 10 aan te houden - of er iets bijzonders is voorgevallen, wat het kind heeft gegeten en gedronken en of het goed heeft geslapen. Soms kan aan de hand van zo'n dagboek al achterhaald worden of een kind gevoelig is voor weinig slaap, het doorbreken van een vast dagelijks ritme of voor het te lang achter de computer zitten in de verkeerde houding. Zo niet, bedenk dan wat de oorzaak van de hoofdpijnaanval zou kunnen zijn.
Nico van Duijn: 'Veel ouders hebben daar wel een idee over, maar weten het niet zeker. Het gaat erom van die vermoedens feiten te maken. Denk je dat het door het drinken van cola komt, laat dan de cola een tijdje weg. Dan kun je het verschil duidelijk zien. Zo kun je achter elkaar verschillende dingen uitproberen. Denk ook aan rust voor het slapen gaan in plaats van een wild computerspel, of te gehaast naar school gaan. Dat kan allemaal invloed hebben.'

Komt u er alleen niet uit, maak dan een afspraak met de huisarts om samen het dagboek te bekijken. En voor beide vormen van hoofdpijn geldt: licht leerkrachten op school en eventueel vriendjes en vriendinnetjes in. Dan kan er rekening mee worden gehouden en wordt het kind niet als een aanstellertje gezien.

Geen grote zorgen maken

Volgens Nico van Duijn is er overigens geen reden voor echte zorgen als een kind veel last heeft van hoofdpijn. De kwaal is, ook op langere termijn, niet schadelijk voor bijvoorbeeld de hersenen en wijst slechts in zeldzame gevallen op iets ernstigs. 'Mensen denken nogal eens dat hoofdpijn bijvoorbeeld in verband staat met een tumor. Bij volwassenen is daarvan al geen sprake, laat staan bij kinderen. De enige goede reden om er wat aan te doen, is het feit dat een kind er door belemmerd kan raken in zijn dagelijks leven. Trouwens: behandel je kind niet te omzichtig als het hoofdpijn heeft. Wil hij of zij gewoon lekker doorspelen, laat het dat dan doen. Als het niet meer gaat, houden ze ervan zelf wel mee op. Alleen als je ziet dat je kind toch aan zichzelf voorbij gaat, kan men het beter even wat laten slapen, of een paracetamol geven.'


Elke dag een pijnstiller?

Van de kinderen met ernstige hoofdpijn krijgt vijf procent elke dag een pijnstiller. Voor een flink deel van die groep geldt dat juist die pijnstiller de oorzaak van de hoofdpijn is. Dat wordt 'medicatieafhankelijke hoofdpijn' genoemd. De enige manier om daar vanaf te komen, is stoppen met pijnstillers. Na een aantal weken zal de pijn dan minder worden. De hoofdpijn die dan blijft bestaan - de 'oorspronkelijke' hoofdpijn waarvoor ooit met pijnstillers werd begonnen - kan dan op een andere manier of met beter gedoseerde pijnstillers te lijf worden gegaan.


Juli 2000

Fréderike Geerdink - Journalist